1. Richt je op de gewenste toekomst.

Oplossingsgericht werken begint bij waar mensen naartoe willen, in plaats van bij een uitgebreide analyse van wat er misging. Door de gewenste toekomst te verkennen, beschrijven mensen wat zij hopen dat er verandert en hoe betekenisvolle vooruitgang er in hun dagelijks leven uit zou zien.

Deze gesprekken maken wensen en mogelijkheden concreter. Ze geven richting zonder de weg voor te schrijven. De professional luistert aandachtig, stelt vragen en helpt mensen hun eigen beeld van een betere toekomst te ontdekken — een toekomst die betekenisvol en haalbaar is en bij hen past.

2. Bouw voort op wat al werkt.

Bij oplossingsgericht werken hebben we oog voor wat al goed gaat. Ook in moeilijke situaties zijn er vaak momenten waarop het iets beter gaat, het probleem minder op de voorgrond staat of mensen erin slagen anders te reageren.

Door deze uitzonderingen te verkennen, ontdekken we kwaliteiten, vaardigheden, hulpbronnen en succesvolle manieren van handelen die anders misschien onopgemerkt blijven. We bouwen voort op wat mensen al goed doen. Kleine successen bieden waardevolle aanknopingspunten — en vormen vaak een praktisch vertrekpunt voor verdere verandering.

3. Mensen beschikken over kwaliteiten en hulpbronnen.

Oplossingsgericht werken gaat ervan uit dat mensen kwaliteiten, hulpbronnen en vaardigheden hebben die hen verder kunnen helpen. Denk aan eerdere ervaringen, persoonlijke eigenschappen, relaties, vaardigheden of manieren waarop zij eerder met uitdagingen zijn omgegaan.

Soms zijn deze hulpbronnen duidelijk zichtbaar; soms raken ze door problemen of tegenslagen uit beeld. Oplossingsgerichte gesprekken helpen ze opnieuw te ontdekken. Door aandacht te geven aan wat mensen al weten en kunnen, groeit het vertrouwen in hun eigen mogelijkheden en ontstaat ruimte voor verandering.

4. Kleine stappen kunnen een groot verschil maken.

Verandering vraagt niet altijd om grote oplossingen of ingrijpende doorbraken. Bij oplossingsgericht werken kan ook een kleine stap in de gewenste richting veel betekenen. Kleine veranderingen zijn vaak gemakkelijker te herkennen en te realiseren, en bieden een basis om op voort te bouwen.

Ze kunnen het vertrouwen versterken, beweging op gang brengen en nieuwe mogelijkheden openen. Door tekenen van vooruitgang op te merken en te verkennen wat daaraan heeft bijgedragen, ontdekken mensen hun eigen weg vooruit. Zo kan een reeks kleine stappen uiteindelijk leiden tot betekenisvolle en blijvende verandering.

5. Taal opent mogelijkheden.

De woorden die we gebruiken en de vragen die we stellen, beïnvloeden wat mensen opmerken, zich voorstellen en voor mogelijk houden. Bij oplossingsgericht werken gebruiken we taal om kwaliteiten, hoop, vooruitgang en mogelijkheden te verkennen, zodat ook deze ruimte krijgen in het gesprek.

Zorgvuldig gekozen vragen nodigen mensen uit hun situatie vanuit een ander perspectief te bekijken en mogelijkheden te ontdekken die eerder misschien buiten beeld bleven. Zo ontstaat in gesprekken ruimte voor nieuwe ideeën en krijgt de gewenste toekomst geleidelijk vorm. Taal helpt daarmee niet alleen om verandering te beschrijven, maar ook om die op gang te brengen.

6. Collaboration Rather Than Expertise .

Solution-Focused Practice is built on collaboration. Professionals bring their knowledge, experience, and conversational skills, while people bring expertise about their own lives, circumstances, values, and hopes for the future.

Rather than assuming we know what is best for someone, we work together to discover what might be useful and what fits their unique situation. This creates a relationship based on respect, equality, and shared responsibility. Change is not something the professional does to another person—it develops through conversation, curiosity, and collaboration.

7. Respect, nieuwsgierigheid en de niet-wetende houding.

Oplossingsgericht werken nodigt professionals uit mensen met respect en oprechte nieuwsgierigheid te ontmoeten, zonder te snel in te vullen wat iets voor hen betekent. Een niet-wetende houding betekent niet dat je geen deskundigheid hebt. Het betekent dat je open blijft staan voor het perspectief, de ervaringen en de betekenis die de ander aan zijn of haar situatie geeft.

We luisteren aandachtig en stellen vragen die uitnodigen tot reflectie en ontdekking, zonder te snel te interpreteren of antwoorden aan te dragen. Zo ontstaat ruimte voor mensen om hun eigen betekenissen, ideeën en mogelijkheden te verkennen. Nieuwsgierigheid is daarmee een uiting van respect — en een krachtig vertrekpunt voor betekenisvolle gesprekken.

Steve de Shazer & Insoo Kim Berg.

De oplossingsgerichte benadering werd eind jaren zeventig en in de jaren tachtig ontwikkeld door Steve de Shazer, Insoo Kim Berg en hun collega’s aan het Brief Family Therapy Center in Milwaukee, Verenigde Staten. Hun werk bracht een andere kijk op therapie, verandering en professionele gesprekken.

Hun aandacht verschoof van de oorzaken van problemen, diagnoses en tekortkomingen naar wat mensen wél wilden, wat al werkte en hoe kleine tekenen van vooruitgang konden worden herkend en versterkt.

Deze eenvoudige maar krachtige verschuiving in aandacht vormde de basis voor wat bekend werd als oplossingsgerichte kortdurende therapie (Solution-Focused Brief Therapy, SFBT). In de loop der jaren vonden hun ideeën ook buiten de therapiekamer weerklank en inspireerden zij professionals over de hele wereld.

Vandaag worden oplossingsgerichte principes toegepast in uiteenlopende werkvelden, waaronder:

• Psychotherapie en geestelijke gezondheidszorg
• Coaching en begeleiding
• Onderwijs
• Gezondheidszorg
• Maatschappelijk werk en jeugdbescherming
• Leiderschap en management
• Organisatieontwikkeling
• Samenwerking in teams en professionele communicatie
• Gemeenschapswerk en onderlinge ondersteuning